اهداف تحقيق: ‏
‏ هدف‌هاي تحقيق، اهدافي هستند كه بايد پروژه تحقيق در جهت دستيابي به آنها طراحي شود. اهداف تحقيق ‏مي‌تواند به دو صورت كلي و ويژه مطرح شود: ‏
‏ الف – هدف كلي / اصلي / عمومي: اين هدف مشخص مي‌كند كه پروژه تحقيق بايد به چه موضوعي دست ‏يابد و چرا؟ و به عبارت ديگر، هدف كلي عبارت از منظور و مقصود نهائي از انجام پژوهش است. هدف كلي مستقيماً ‏از پژوهش مشتق مي‌شود و در واقع يكي از اهداف كلي، خود موضوع تحقيق است كه معلوم مي‌دارد پژوهش چه ‏چيزي را دنبال مي‌كند و يا قصد تعيين آن را دارد. هم چنين هدف كلي ديگر، معمولاً پيشنهاداتي است كه بر اساس ‏يافته‌ها ارائه مي‌شود، به عبارت ديگر هدف كلي كه منظور همان موضوع تحقيق است كه قصد مشخص نمودن آن را ‏داريم و به بیانی ديگر آنچه در پايان مطالعه و بررسي قصد رسيدن به آن را داريم، هدف كلي مي‌نامند و معمولاً‌ در ‏يك عبارت قابل فهم صريح و رسا و مختصر بيان ‌ مي‌گردد، كه براي خواننده گويا و قابل فهم باشد. در اصل مقصود ‏و منظور نهايي از تحقيق را نيز هدف مي‌نامند، چنانچه اهداف يك تحقيق درست بيان شود، محقق درمي‌يابد كه نياز ‏به چه نوع اطلاعاتي دارد و از چه راههايي مي‌تواند به آنها دسترسي پيدا كند و اين عمل راه‌گشاي نحوه انجام ‏تحقيق خواهد شد.‏
‏ ب – اهداف ويژه / خاص/جزئي/اجرايي: اهداف ويژه (اجرائی) تحقيق كه اصولاً از مسئله پژوهش و اهداف ‏كلي نشأت مي‌گيرد را، مي‌توان « خود مسئله پژوهش » نيز ناميد. ‏
هدفهاي ويژه (اجرائی) پرسشهائي را كه پژوهنده سعي دارد با مطالعه خود به آنها پاسخ گويد تعيين مي‌كنند. ‏محقق با بيان اين اهداف، دقيقاً تصريح مي‌كند كه در اين تحقيق چه انجام مي‌شود. هر پژوهش مي‌تواند چندين ‏هدف ويژه (اجرائی) داشته باشد و از آنجا كه تمامي مراحل و ريزه‌كاري‌هاي تحقيق بايستي به صورت بيانيه‌هاي ‏مجزا و مشخص و با كلمات دقيق، كه مشخصاً قابل آزمودن و بررسي است، نوشته شود، لذا اهداف ويژه (اجرائی) نيز ‏بايد به صورتي بيان شود كه در آن، متغير يا عامل مورد مطالعه، چگونگي انجام پژوهش، زمان، مكان، واحد و نمونه ‏مورد پژوهش كاملاً مشخص باشد، به طوريكه محقق بتواند آنها را در معرض آزمايش بگذارد. مي‌توان ادعا كرد كه ‏اهداف ويژه (اجرائی) پژوهش، راهنمايي براي تهيه و تدوين ابزار گردآوري اطلاعات و خط ‌مشي در راستاي شروع ‏كار از ابتدا تا انتها است. بنابراين ضروري است اهداف ويژه (اجرائی) بنحوي بيان شود كه بر علمي بودن نتايج ‏پژوهش تأكيد داشته باشد و چارچوبي مناسب براي تجزيه و تحليل آماري ارائه دهد. در هر تحقيق اهداف ويژه ‏‏(اجرائی) مشخص مي‌كنند كه براي انجام اين تحقيق چه نوع فعاليت‌هائي را بايد انجام دهیم و از كجا شروع كنيم؟ ‏از چه راهي برويم؟ و به كجا مي‌رسيم؟ اگر اهداف درست مشخص شوند اطلاعات زائد جمع‌آوري نمي‌شوند و از ‏اتلاف وقت و پراكندگي فعاليت‌ها جلوگيري مي‌شود. در تدوين اهداف بايستي هدفهائي كه قابل وصول هستند براي ‏تحقيق انتخاب شوند و اهداف بايد قابل اندازه‌گيري باشند. به عبارت ديگر اهداف اجرايي/ ويژه/ جزيي: اين ‏اهداف در اصل از تقسيم و يا شكستن هدف كلي به اجزاي كوچكتر بدست مي‌آيند و اين اهداف راه رسيدن به هدف ‏كلي را قدم به قدم براي محقق مشخص مي‌نمايد.‏
‏ مثال: مسئله: كنترل و هماهنگي محيط خانواده و مدرسه تا چه ميزان بر رفتار نوجوانان دبيرستانهاي پسرانه ‏آموزش و پرورش شهر تهران در سال تحصيلي 78-1377 موثر است؟ ‏
اهداف تحقيق: ‏
‏ الف – هدف كلي: تعيين ميزان اثر كنترل و هماهنگي محيط خانواده و مدرسه بر رفتار نوجوانان دبيرستان‌هاي ‏پسرانه آموزش و پرورش تهران در سال 78-1377و در نهايت شناخت نوجواني و رفتارهاي « بهنجار و نابهنجار» ‏آنها جهت ارائه راه‌كار مناسب و منطقي به منظور هماهنگي نهادهاي خانواده و در مدرسه در برنامه‌ريزي‌هايشان براي ‏نوجوانان. ‏
‏ ب – اهداف ويژه(اجرائی): ‏
‏ (1) تعيين تفاوت بين رفتار بهنجار نوجواناني كه خانواده آنها با هنجار مدرسه هماهنگ هستند و نوجواناني كه ‏خانواده آنها با هنجار مدرسه هماهنگ نيستند. ‏
‏ (2) تعيين تفاوت بين رفتار نابهنجار نوجواناني كه خانواده آنها با هنجار مدرسه هماهنگ هستند و نوجواناني كه ‏خانواده آنها با هنجار مدرسه هماهنگ نيستند. ‏
‏ (3) تعيين تفاوت بين تعامل رفتار بهنجار و نابهنجار نوجواناني كه خانواده آنها با هنجار‌هاي مدرسه هماهنگ ‏هستند و نوجواناني كه خانواده آنها با هنجار مدرسه هماهنگ نيستند.‏
‏ (4) تعيين ميزان تأثير سطح تحصيلات والدين نوجوانان بر ميزان آگاهيهاي آنان از مسائل رفتاري نوجوانان. ‏
‏ (5) تعيين ميزان تأثير احساس تبعيض از طرف معلم، ناظم و مدير در بين دانش‌آموزان بر رفتار نوجوانان. ‏
‏ (6) تعيين ميزان تأثير بين تعامل نگرش معلمان و والدين نسبت به مسائل رفتاري نوجوانان بر رفتار نوجوانان. ‏
توجه: اهداف ويژه (اجرائی) در اصل تعيين ميزان اثر متغير‌هاي اثر گذار (مستقل) بر متغير وابسته مي‌باشند. اگر ‏متغيرهاي مستقل (‏ ‏) و متغير وابسته ‏y‏ باشد، اهداف عبارتند از: ‏
اهداف – ‏
الف – هدف كلي: تعيين ميزان اثر عوامل موثر (‏ ‏) بر متغير ‏y‏ ‏
ب – اهداف ويژه: ‏
‏(1) تعيين ميزان اثر‎ ‎ ‏ بر ‏y‏ (2) تعيين ميزان اثر ‏ ‏ بر ‏y‏ ‏
‏(3) تعيين اثر ‏ ‏ بر ‌‏y‏ (4) تعيين ميزان اثر ‏ ‏ بر ‏y‏ ‏
‏(5) تعيين يك راه كار مناسب و منطقي بمنظور ارائه به نهاد سفارش دهنده تحقيق. ‏
‏1- ملاك‌هاي مهم اهداف تحقيق: ‏
‏ الف- اهداف بايد قابل حصول باشند.« بدين شكل كه مقصود و منظور محقق را بطور كامل برسانند و توانايي ‏سنجش موضوع را داشته باشند » .‏
‏ ب- اهداف صريح و روشن بيان شوند. « هيچگونه ابهامي در اهداف قابل قبول نيست و بايد مشخص شود كه ‏دقيقاً چه چيزي بايد اندازه‌گيري شود» .‏
‏ ج- اهداف بايد قابل اندازه‌گيري باشند.« تحقيق به روش علمي بر پايه اندازه‌گيري استوار است و بيان اهداف در ‏قالب‌هاي قابل اندازه‌گيري كار مطالعه و تجزيه و تحليل را ساده‌تر مي‌سازد» .‏
‏2- اصولي كه به عنوان راهنما در بيان اهداف مورد استفاده قرار مي‌گيرند:‏
‏ الف- اهداف را با استفاده از افعال عملي كه براي اندازه‌گيري و سنجش مناسب هستند، بيان مي‌کنند ( افعال ‏مناسب مانند: تعيين كردن، مشخص نمودن، مقايسه كردن و … و افعال نامناسب مانند: درك كردن، فهميدن، اعتقاد ‏داشتن و …» .‏
‏ ب- اهداف واقع‌بينانه بيان شوند تا تحت شرايط كاري بتوان به آنها دست يافت.‏
‏ ج- اهداف دقيقاً‌ از آنچه مطالعه براي آن انجام مي‌شود به صورت منطقي پيروي ‌كند.‏
‏ د- اهداف به زباني علمي، ‌روشن، صريح و دقيقاً آنچه تصميم به انجام آن داريم، مشخص شود. ‏

 

مروت آزاد بخت

 

اهداف تحقيق

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *