– كليات: تحقيق فرايندي است كه در آن كنش و واكنش مستمري ميان نظريه و داده‌ها و نيز ميان تحليل ‏مقدماتي و تحليلهاي بعدي وجود دارد.‏
‏ نقش نظريه مورد تاكيد قرار گرفته است. روش تحقيق پيمايشي صرفاٌ روشي گام به گام نيست بلكه فرايندي است ‏كه مستلزم خلاقيت، قدرت تخيل، مهارت، مصالحه و يافتن راه‌حل‌هاي مناسبي براي مشكلات پيش‌بيني نشده است. ‏انجام دادن تحقيق پيمايشي درست، هنري اكتسابي است.‏
‏1-ماهيت روش تحقيق پيمايشي: روش پيمايشي از روش‌هاي تحقيق اجتماعي است، كه مانند هر روش ‏ديگر طرفداران و منتقداني دارد. هدف اين بخش از كتاب در وهله اول ارائه دستورالعمل مفيدي براي اجراي درست ‏روش پيمايشي است و قصد دفاع از آن را ندارد. منتها بايد دانست كه بسياري از انتقادهايي كه از اين روش مي‌شود، ‏ناشي از برداشت‌هاي نادرست از اين روش است.‏
‏-روش پيمايشي چيست؟
‏ مارش‏ تاكيد مي‌كند، روش پيمايشي به معناي فن خاصي براي جمع‌آوري اطلاعات نيست. با اين وجود آنكه ‏پرسشنامه در اين روش كاربرد گسترده‌اي دارد، اما براي جمع‌آوري اطلاعات مي‌توان از فنون ديگري هم استفاده ‏كرد. مثل مصاحبه‌هاي عميق و ساخت يافته‌، مشاهده و تحليل محتوا ، و بسياري فنون مناسب ديگر.‏
‏2- ويژگيهاي روش تحقيق پيمايشي‏ ‏:‏
‏ الف- شكل گردآوري داده‌ها:‏
‏ روش پيمايشي با مجموعه‌اي از اطلاعات سازمان يافته و منظم، كه مي‌توان آن را « ماتريس داده‌ها ‏» يا « ‏جدول مادر » ناميد، مشخص مي‌شود. منظور جدولي است كه در هر سطر آن اطلاعات مربوط به يك متغير و در هر ‏ستون آن اطلاعات مربوط به يك «مورد» ديگر درج شده است.‏
‏ آنچه در ماتريس داده ها اهميت دارد ،اين است که صفت “هرمورد” را در باره هر يک از متغير ها پيدا نمائيم ، ‏ولی برای اين کار استفاده از پرسشنامه الزام آور نيست .منتها به دليل سهولت اجراء پرسشنامه رايج ترين فن جمع ‏آوری اطلاعات در روش پيمايشی است.در جدول ماتريس داده ها هر “مورد” که از اين پس آن را واحد تحليل می ‏ناميم ،يک شخص است ،اما هميشه واحد تحليل شخص نيست ،بلکه می تواند کشور ،سال يا هر چيز ممکن ديگر ی ‏که به توان صفات مربوط به آن جمع آوری کرد ه باشد. ‏

‏ يک مثال از جدول ماتريس داده ها
‏ واحدهاي‏
‏‌ تحليل ‏
متغيرها پاسخگوي‏1‏ پاسخگوي‏2‏ پاسخگوي
‏3‏ پاسخگوي
‏4‏ پاسخگوي
‏5‏
جنس مرد مرد زن زن مرد
سن ‏25ساله ‏32ساله ‏27ساله ‏45ساله ‏38ساله
گرايش سياسي اصلاح‌طلب ميانه‌رو اصلاح‌طلب سنت‌گرا(اصول‌گرا)‏ سنت‌گرا(اصول‌گرا)‏
طبقه كاگر متوسط ‏
‏‌پايين كارگر متوسط‌بالا متوسط
اگر واحد تحليل کشورباشد ،اسامی کشورها را به جای اشخاص در بلای “جدول مادر” يا ‏
‏”ماتريس داده ها” درج می کنيم ،سپس صفات کشورها (ماننده تعداد جمعيت ،وسعت ،ميزان تراکم ،نرخ بيکاری و ‏‏….)را در ذيل نام کشور ثبت می کنيم . اگر واحد تحليل سال باشد ،سالهای 1350،1360،1370،1380،را بالای ‏جدول مادر درج کرده و صفات مربوط به هر سال (ماننده نرخ تورم،ميزان ازدواج ،ميزان طلاق، و ….)را در ذيل سال ‏مربوط ثبت می کنيم . براي تحليل پيمايشي كه بر مبناي مقايسه واحدهاي تحليل صورت مي‌گيرد، ماتريس داده‌ها ‏نقش مهمي ايفا مي‌كند. در تحقيق پيمايشي پرسشنامه كاربرد گسترده‌اي دارد. اما براي جمع‌آوري اطلاعات مي‌توان ‏از فنون ديگري هم استفاده كرد.‏
‏ ب- روش تحليل مقايسه‌اي داده‌ها:يكي از كاركردهاي تحليل پيمايشي توصيف خصوصيات مجموعه‌اي از ‏واحدهاي تحليل است. مثالاً اگر بخواهيم نحوه رأي دادن افراد يك گروه را بسنجيم، لازم است نظر تك تك آنان را ‏درباره انتخابات بدانيم. ماتريس داده‌ها، اطلاعات لازم را براي اين منظور در اختيار ما مي‌گذارد. اما محقق روش ‏پيمايشي در صدد تبيين پديده‌ها نيز برمي‌آيند. تحليل‌گر روش پيمايشي از طريق مقايسه موارد (واحدهاي تحليل) ‏مي‌كوشد پديده‌ را شناسايي كند، و با در نظر گرفتن صفات ويژه هر يك از « موارد» اين كار را انجام مي‌دهد. به ‏عنوان مثال، هر گاه واحدهاي تحليل از لحاظ گرايش سياسي به دو گروه اصول‌گرا سنتي، اصلاح‌طلب تقسيم شده ‏باشند، تحليل‌گر پيمايشي سعي مي‌كند بداند اصلاح‌طلب از لحاظ صفات يا متغيرهاي ديگر چه تفاوت‌هايي با ‏اصول‌گرا سنتي دارند و آيا اين تفاوت‌ها منشاء طبقاتي دارد؟ همان‌طور كه از جدول صفحه قبل پيداست، نحوه راي ‏دادن افراد فرق مي‌كند و اين تفاوت با تفاوت طبقاتي همراه است، اصلاح‌طلب از طبقه كارگر و اصول‌گرا ( ‏سنت‌گرايان) از طبقه متوسط هستند. به عبارت ديگر، تحقيق پيمايشي با مشاهده تغيير صفت در واحدهاي تحليل و ‏دنبال كردن تغييرات ديگري كه با آن همبسته است، در پي درك علل پديده‌ است. بدين لحاظ هدف اين روش ‏استنتاج روابط علّي است كه از مقايسه دقيق ويژگيهاي متفاوت واحدهاي تحليل به دست مي‌آيد(هم چون تاثير ‏پايگاه طبقاتي بر نحوه راي دادن) اما كار بدينجا خاتمه نمي‌يابد. قدم بعدي پاسخ به اين پرسش است كه:« چرا ‏پايگاه طبقاتي شخص بر نحوه راي دادن او اثر مي‌گذارد؟»‏
پژوهشگراني كه روش پيمايشي را به كار مي‌برند بايد محتاط باشند و از ايجاد حلقه‌هاي ارتباط علّي نادرست ‏بپرهيزند. زيرا همراهي و تقارن دو پديده به معناي وجود رابطه علّي ميان آنها نيست.‏
‏-‏ شيوه تحقيق پيمايشي با ساير روش‌ها مغايرت دارد:براي مثال در روش « مطالعه موردي» تنها يك واحد ‏تحليل وجود دارد و تمام داده‌ها براي همان يك « مورد» جمع‌آوري مي‌شود و چون مورد ديگري براي مقايسه وجود ‏ندارد، براي فهم رفتار و گرايش‌هاي آن مورد بايد تدابير كاملاً متفاوتي را بكار برد.‌« روش آزمايشي» از اين لحاظ كه ‏داده‌ها را در يك ماتريس داده‌ها گرد‌ مي‌آورد با روش پيمايشي مشابهت دارد، اما از اين نظر كه تغيير ميان واحدهاي ‏تحليل را با مداخله آزمايشگر ايجاد مي‌كند، اساساً با روش پيمايشي متفاوت است. در اين مورد مي‌توان برخي ‏تحقيقات پزشكي را مثال زد. آزمايشگري مي‌خواهد اثر دارويي را بر يك نوع بيماري بيازمايد. براي اين منظور ‏گروهي از بيماران را مشخص كرده و آنها را به دو گروه همسان تقسيم مي‌كند. دارو تنها براي يكي از دو گروه تجويز ‏مي‌شود و بعد از تجويز، ميزان بهبودي دو گروه مقايسه مي‌شود. اينجا تفاوت ميان دو گروه را آزمايشگر ايجاد كرده ‏است.‏
‏ روش پيمايشي تغييري ايجاد نمي‌كند، بلكه به دنبال يافتن تفاوت‌هاي موجود است. در مورد مثال بالا، اين روش ‏به دنبال گروهي از بيماران است كه از دارو استفاده نكرده‌اند، مقايسه مي‌كند. در اينجا مشكل آن است كه نمي‌توان ‏از همساني كامل دو گروه مطمئن بود. در حاليكه آزمايشگر كار تحقيق را از دو گروه همسان كه تنها در مصرف دارو ‏متفاوت‌اند شروع كرده‌است و مي‌تواند هر گونه تغيير در بهبودي را به استفاده از دارو نسبت دهد« البته تنها از لحاظ ‏نظري دو گروه كاملاٌ همسان فرض مي‌شوند و در عمل كمتر با دو گروه همسان سروكار داريم.»روش آزمايشي ‏صرف‌نظر از مسائل اخلاقي، به تبع رويكردهاي متفاوت ايجاد تغيير در گروه، روش‌هاي تحليلي كاملاً متفاوتي را نيز ‏در پيش مي‌گيرد. براي هر تحقيق مي‌توان از روش‌هاي متفاوتي استفاده كرد: به عنوان مثال براي بررسي علل ‏اعتصاب مي‌توان از روش پيمايشي كه به بررسي گرايش‌هاي مديران و كارگران مي‌پردازد سود جست، يا با استفاده ‏از مطالعه موردي، يك اعتصاب يا جو كارخانه خاصي را بررسي كرد و يا دو گروه، از كارگران را كه در شرايط متفاوت ‏كار مي‌كنند، انتخاب كرده و تفاوت شرايط كاريشان را در رابطه با احتمال وقوع اعتصاب، چند نمونه از ‏روش‌هاي تحقيق و فنون گردآوري داده‌ها

با استفاده از روش آزمايشي سنجيد.در هر يك از روش‌هاي فوق مي‌توان از فنون متفاوتي جهت گردآوري داده‌ها ‏استفاده كرد. در روش پيمايشي مي‌توان از مشاهده، مصاحبه، پرسشنامه يا فنون ديگر سود جست. «.به طور ‏خلاصه، روش پيمايشي يكي از روش‌هاي گرد‌آوري، تنظيم و تحليل داده‌ها است و داده‌هاي هر تحقيق را ‏مي‌توان با فنون متعددي جمع‌آوري كرد. در بسياري از تحقيق‌ها بهتر است كه همزمان از چند روش ‏استفاده شود.‏
‏» تحقيق پيمايشي فرآيندي است كه در آن كنش و واكنش مستمري ميان نظريه و داده‌ها و نيز ميان تحليل ‏مقدماتي و تحليل‌هاي بعدي وجود دارد.تحقيق پيمايشي صرفاً، روش گام به گام نيست، بلكه فرآيندي است كه ‏مستلزم خلاقيت، قدرت تخيل، مهارت، مصالحه و يافتن راه‌حل‌هاي مناسبي براي مشكلات پيش‌بيني شده است.‏
‏3- انتقاد از روش پيمايشي:‏
‏ شايع ترين انتقادها از روش پيمايشي را مي‌توان در سه مقوله طبقه‌بندي كرد. ‏
‏ الف- انتقادهاي فلسفي:‏
‎ ‎‏(1) در روش پيمايشي نمي‌توان ميان متغيرها روابط علّي برقرار كرد.‏‎ ‎براي مثال: اگر سالمندان ‏محافظه‌كارتر از جوانان باشند،نمي‌توان مطمئن بود كه افزايش سن موجب محافظه‌كاري مي‌شود.« تحليل پيمايشي ‏تا حد زيادي بر اين مشكل فائق مي‌آيد.»‏
‎ ‎‏(2) روش پيمايشي از دستيابي به جنبه‌هاي معني‌دار كنش اجتماعي ناتوان است: زيرا‎ ‎كنش از فردي آگاه ‏و داراي قدرت انتخاب سرمي‌زند، فردي كه داراي خاطرات، آرزوها، اهداف و ارزشيهايي است كه به رفتار او شكل ‏مي‌دهند. در تحقيق بايد تمام اين عوامل را براي تفسير و ارزيابي كنش در نظر آورد.‏
‎ ‎‏« روش پيمايشي قابليت زيادي براي تبيين «معني‌دار» كنش فرد دارد»‏
‏ (3)روش پيمايشي تنها به جنبه‌هاي خاصي از اعتقادات و كنش‌هاي فردي مي‌پردازد و‎ ‎زمينه‌اي را كه اين ‏اعتقادات و كنش‌ها در آن جريان دارد، در نظر نمي‌گيرد. بدون در نظر گرفتن زمينه‌ كنش نمي‌توان درك درستي از ‏آن داشت. براي مثال شركت منظم يك فرد در مراسم مسجد را مي‌توان به صور مختلف تفسير كرد. اين رفتار ‏مي‌تواند به معناي وجود اعتقادات مذهبي قوي در فرد باشد، يا اينكه او به دنبال يك ايمان مذهبي است، يا به دليل ‏فشار اجتماعي نمي‌تواند از رفتن به مسجد سرباز زند، يا تماس با اشخاص مهم در مسجد او را به آنجا مي‌كشاند و ‏تفاسير ديگري از اين قبيل.«با اجراي درست روش پيمايشي، ضرورتاً به گردآوري اطلاعات پراكنده بدون توجه به ‏زمينه‌هاي رفتاري و بدفهمي ناشي از آن هدايت نمي‌شويم. البته اين مشكل باقي خواهد ماند كه براي اجتناب از ‏چنين سوءتعبيرهايي، به كدام نوع و چه ميزان اطلاعات درباره زمينه نياز داريم.»‏
‏ (4) به نظر مي‌رسد پيش‌فرض روش پيمايشي اين است كه كنش انسان را نيروهاي خارجي تعيين مي‌كند و ‏روش فوق نقش آگاهي، اهداف، نيات، و ارزش‌هاي انساني را كه از منابع مهم كنش انساني هستند ناديده مي‌گيرد.« ‏روش پيمايشي ضرورتاً، جبرگرا نيست و نسبت دادن جبرگرايي به آن از آنجا ناشي مي‌شود كه اين روش بيشتر مورد ‏استفاده جامعه‌شناسان اثبات‌گرا بوده است ( لازم به يادآوري است كه ماركس تحقيقي پيمايشي مشتمل بر 25000 ‏پرسشنامه پستي را به مورد اجرا گذاشت و ماكس وبر نيز در مطالعاتش درباره كارگاههاي نساجي ازروش پيمايشي ‏استفاده كرد.)»‏
‏ (5)روش پيمايشي هم چون يك مدل علمي بي‌فايده، تشريفاتي و انعطاف‌ناپذير است كه بر محور « ‏فرضيه‌آزمايشي ‏» و «آزمون‌هاي معني‌داري ‏» متمركز شده و هيچ تصور يا تفكر خلاقي را نمي‌طلبد.‏
‏ « با اجراي درست روش پيمايشي خواهيم ديد كه اين نظر تا چه حد اشتباه است»‏
‏ (6)روش پيمايشي اساساً تجربه‌گرا است (سي. رايت. ميلز). بدين معني كه اين روش صرفاً‌ انبوهي از واقعيت‌ها و ‏آمارها را گردآوري كرده و چيزي را كه ارزش نظري داشته باشد فراهم نمي‌كند. «درصورتي كه تاكيد مكرر براي ‏تحقيق و تحليل پيمايشي خوب، نظريه و تفسير ركن اساسي است»‏
‏ (7)بعضي چيزها را به ويژه با روش پيمايشي نمي‌توان اندازه‌گيري كرد. براي مثال: محقق پيمايشي براي ‏اندازه‌گيري قدرت فلان وزير با مشكل بزرگي مواجه خواهد بود. « هيچ وقت ادعا نشده كه پيمايش تنها روش ‏تحقيق اجتماعي است. بلكه اين روش را صرفاً بايد در موارد مناسب بكار برد. براي هر موضوع تحقيق بايد روش ‏مناسب با آن را انتخاب كرد مثالاً روش تاريخي مشخص است براي چه موضوعي كاربرد دارد.»‏
ب- انتقادهاي فني:‏
‏ (1) روش پيمايشي از آنجا كه بر پرسشنامه‌هاي محدود و سازمان يافته تكيه دارد، دستاورد بسيار محدودي ‏دارد.« اين انتقاد مبتني بر درك بسيار محدود از فنون متعدد قابل استفاده در اين روش است»‏
‏ (2) روش پيمايشي بيش از حد بر آمار تكيه دارد و سئوالات جالب را به اعداد نامفهوم كلي تحويل مي‌دهد.« ‏در حالي كه بسياري از تحقيقات اساساً فارغ از آمار هستند و نيازي به تحليل آماري ندارند، بايد بدانيم آنچه در ‏تحليل‌هاي آماري مهم است، منطق حاكم بر آنهااست. در تحليل آماري از همان منطقي بهره مي‌بريم كه در ‏تحليل‌هاي بسيار كيفي، و همين منطق و نقش خلاق تفكر است كه مورد تاكيد قرار مي‌گيرد. آمار بايد در ‏خدمت تحليل‌گر پيمايشي باشد نه اينكه بر كار او مسلط باشد.)‏
ج- انتقادهاي سياسي: روش پيمايشي ذاتاً دستكاري و دخل و تصرف است و توسط ماركسيست‌هاي مكتب ‏فرانكفورت به عنوان روش(علم‌زده ‏) و (فن‌زده ‏) توصيف شده است. «روش پيمايشي به دو صورت امكان ‏دستكاري را براي ديگران فراهم مي‌آورد:‏
‏ (1) اين روش با دانشي كه از دنياي اجتماعي فراهم مي‌آورده به حاكمان جامعه امكان سوء استفاده از ‏قدرتي را كه در دست دارند مي‌دهد. ‏
‏ (2) روش پيمايشي راه را براي دستكاري ايدلوژيكي هموار مي‌كند اين روش دانشي درباره واقعيت توليد ‏نمي‌كند، اما يك واكنش عقيدتي براي مقبوليت منافع خاص در ذهن عموم ايجاد مي‌كند.‏
‏4- واحد تحليل‏ ‏: واحد تحليل، واحدي است كه از آن اطلاعات بدست مي‌آوريم: واحدي كه خصوصياتش ‏را توصيف مي‌كنيم. معمولاً در تحقيق پيمايشي واحد تحليل فرد است. در اين روش مي‌توان از 2000 نفر ‏پرسيد آيا تا به حال در اعتصابي شركت كرده‌اند؟ يا تحت چه شرايطي ممكن است در اعتصاب شركت كنند؟ ‏اما واحدهاي تحليل ديگري هم وجود دارد. كشور، استان، شهرستان يا هر منطقه جغرافيايي نوعي واحد ‏تحليل‌اند كه مي‌توان ميزان اعتصاب آن را در نظر گرفت. از دوره‌هاي زماني نيز مي‌توان استفاده كرد. يعني ‏ميزان اعتصابات را در سال‌هاي مختلف مقايسه نمود. وقايعي همچون اعتصاب را نيز مي‌توان به عنوان واحد ‏تحليل در نظر گرفت. يعني مي‌توان هر اعتصاب را به عنوان يك واحد تحليل در نظر گرفت و داده‌هاي هر يك ‏از آنها را جمع‌آوري كرد. گروه يا سازمان هم مي‌تواند واحد تحليل باشد. واحدهاي تحليل ديگري را مي‌توان به ‏شرط در دسترس بودن موارد در نظر گرفت، مثل ديوان شعر، تابلو نقاشي، بناهاي تاريخي و بناهاي ساختماني، ‏لطيفه، روزنامه، خانوار و موارد ديگر. مشخص كردن واحد تحليل از دو جنبه اهميت دارد:‏
الف-آگاهی از حدود واحد تحليل به تدوين يك پرسش تحقيق جالب و تعيين نوع داده‌هاي مربوط كمك ‏مي‌كند، همين كه بدانيم واحد تحليل فرد است و اطلاعات را بايد از فرد و درباره فرد بدست آوريم، پرسش ‏تحقيق شكل خاصي به خود مي‌گيرد.‏
‏ ب- اگر در مورد يك واحد تحليل نتوان اطلاعاتي گردآوري كرد، بايد با حفظ جهت‌گيري كلي، پرسش تحقيق ‏را به‌ گونه‌اي تغيير داد كه داده‌هاي مربوط به آن در دسترس باشد. براي مثال مي‌خواهيم بدانيم آيا شكوفايي ‏اقتصادي از مناقشه‌هاي كارگري جلوگيري مي‌كند يا به آن دامن مي‌زند؟ ابتدا سعي مي‌كنيم داده‌هاي 50 سال اخير ‏كشور را درباره موضوع جمع‌آوري كنيم. اما اگر براي كشور مورد نظر،‌ داده‌ها در اين مورد در دسترس نباشد، ‏مي‌توان راه ديگري را در پيش گرفت و مناقشه‌هاي كارگري را در كشورهايي كه شرايط اقتصادي متفاوتي دارند، ‏مقايسه كرد. در واقع با تغيير واحد تحليل از سال به كشور، مساله تحقيق را به گونه ديگري مطرح مي‌كنيم.در ‏صورتي كه در يك تحقيق از چند واحد تحليل استفاده كنيم، مي‌توانيم به نتايج كلي تحقيق اطمينان بيشتري ‏داشته باشيم. اين امر آزمون نظريه را غناي بيشتري مي‌بخشد.براي مثال در بررسي تاثير اوضاع اقتصادي بر وقوع ‏اعتصابات بهتر آن است هم سال و هم كشور را به عنوان واحد تحليل در نظر بگيريم.در اين صورت خواهيم توانست ‏از زواياي متفاوتي به موضوع بپردازيم.‏

‏5- مراحل مختلف تنظيم تحقيق پيمايشي:‏
‏ الف- انتخاب موضوع، به عبارت ديگر حقيقت يا خصوصيتي را كه قصد آشكار ساختن آن را داريد، مشخص ‏نمائيد.‏
‏ ب- مساله مورد تحقيق را از نظر مكان و زمان محدود و بيان كنيد.‏
‏ ج- اهداف و فرضيه‌هايي براي مساله مورد تحقيق تدوين نمائيد
‏ د- به سئوالات ذيل پاسخ مناسبي ارائه نمائيد‏
‏ (1) چگونگي انتخاب جامعه آماري و جامعه نمونه؟
‏ (2) چگونگي و نوع جمع‌آوري اطلاعات؟
‏ (3) آيا براي جمع‌آوري اطلاعات به آزمايش نمونه‌اي نياز است؟
‏ (4) آيا افرادي كه مامور جمع‌آوري اطلاعات مي‌شوند، آموزش نياز دارند؟
‏ (5) چگونگي استفاده از آمار توصيفي و آمار استنباطي
‏ (6) انتخاب واحد تحليل، شاخص‌سازي مفاهيم و تعريف عملياتي آنها
‏ (7) اعتبارسنجي ابزار جمع‌آوري اطلاعات
هـ- اطلاعات جمع‌آوري شده را تجزيه و تحليل و با يافته‌هاي ادبيات تحقيق مقايسه و نتيجه‌گيري كنيد، پس از ‏نتيجه‌گيري از يافته‌ها، گزارش تحقيق را تنظيم نمائيد.‏
‎*‎‏ در روش تحقيق پيمايشي توجه محقق بيشتر به شناخت و مطالعه ميزان تغييرات عوامل و اثر معني ‏داري كنش و واكنش‌هاي ميان عوامل معطوف مي‌باشد، لذا اين روش براي بررسي ميزان تغييرات يك و ‏يا چند عامل در اثر تغييرات يك و يا چند عامل ديگر بكار مي‌رود مي‌باشد و به صورت ميداني بكمك ‏تكنيك‌هاي مشاهده و ‏correlation‏ اين پژوهش مبتني بر روش همبستگي نا همنوائي مصاحبه ‏‏(شفاهي) به جمع‌آوري اطلاعات بر اساس شيوه‌هاي نمونه‌گيري نائل مي‌آيد كه در عين حال قابل ‏مقايسه، تجزيه و تحليل جهت مدل‌سازي و ترسيم مدلهاي علي مي‌باشد. اين روش پژوهش از نوع ‏مطالعات كمي بوده كه مي‌تواند قابليت آزمون‌پذيري و تعميم‌پذيري داشته باشد و در بعد خرد قرار دارد. ‏اين روش تحقيق درصدد پاسخگويي به سه سوال اساسي ذيل مي‌باشد:‏
الف- نوع رابطه بين عوامل يا متغيرها؟ رابطه يكسويه/ دو سويه/ فقدان رابطه
ب- جهت همبستگي بين عوامل يا متغيرها مثبت/ مستقيم يا معكوس/ بي‌تاثير
ج- شدت همستگي بين عوامل يا متغيرها ‏

‏6- انواع روش پيمايشي:‏
‏ الف- پيمايش توصيفي (پيمايشهاي آماري)بررسي تمام افراد جامعه (سرشماري) يا معرفي از جمعيت نمونه و ‏تعميم نتايج به كل جامعه آماري
‏ (1) انواع روش پيمايش توصيفي:‏
‏ (الف) تحقيقات مقطعي يا عرضي:پژوهشي است كه در يك زمان معين و براي كنكاش يك واقعيت بكار ‏برده مي‌شود.‏
‏ (ب) تحقيقات طولي يا تداومي: پژوهشي است در چند مقطع سري زماني جهت مقايسه و تجزيه و تحليل ‏مقاطع مختلف زماني مي‌باشد.‏
ب- پيمايش تحليلي (پيمايش‌هاي ربطي) بررسي و تجزيه و تحليل روابط بين متغيرهاي معين، جهت بيان ‏خصوصيات معرف گروه مطالعه .‏

روش تحقيق پيمايشي ‏‏survey research method

13 دیدگاه در “روش تحقيق پيمايشي ‏‏survey research method

  • ۱۳۹۶-۰۵-۱۴ در۱۳:۰۴
    پیوند یکتا

    با سلام و عرض ادب
    تشکر از مطالب بسیار خوب جنابعالی
    جناب استاد اگر امکانش هست تفاوت روش پیمایشی و همبستگی را هم بفرمایید ممنون می‌شوم.

    پاسخ
    • ۱۳۹۶-۰۸-۱۸ در۰۰:۳۶
      پیوند یکتا

      هدف از روش تحقيق همبستگي عبارت است از توصيف روابط موجود بين متغيرها و استفاده از يك ‏همستگي معلوم براي پيش‌بيني يك متغير از روي متغير ديگر.»‏
      تحقيق پيمايشي فرآيندي است كه در آن كنش و واكنش مستمري ميان نظريه و داده‌ها و نيز ميان تحليل ‏مقدماتي و تحليل‌هاي بعدي وجود دارد.تحقيق پيمايشي صرفاً، روش گام به گام نيست، بلكه فرآيندي است كه ‏مستلزم خلاقيت، قدرت تخيل، مهارت، مصالحه و يافتن راه‌حل‌هاي مناسبي براي مشكلات پيش‌بيني شده است.‏
      ‏ روش پيمايشي با مجموعه‌اي از اطلاعات سازمان يافته و منظم، كه مي‌توان آن را « ماتريس داده‌ها ‏» يا « ‏جدول مادر » ناميد، مشخص مي‌شود
      آزادبخت

      پاسخ
  • ۱۳۹۶-۱۰-۰۷ در۱۸:۰۴
    پیوند یکتا

    با سلام
    من دارم پژوهش انجام میدم. عنوانش هست بررسی رابطه مهارت های مطالعاتی با موفقیت تحصیلی دانشجویان
    ممنون میشم راهنماییم کنید که روش پژوهشم چی میشه… همبستگی یا پیمایشی؟؟؟
    با تشکر

    پاسخ
    • ۱۳۹۶-۱۰-۲۳ در۰۰:۱۴
      پیوند یکتا

      سلام ضمن تشکر از شما چون بحث رابطه است باید از روش همبستگی استفاده کنید

      پاسخ
  • Pingback: تحقیق توصیفی پیمایشی – فارس نتورک

  • ۱۳۹۷-۰۲-۲۵ در۲۰:۰۷
    پیوند یکتا

    سلام
    میشه لطفا یک نمونه تحقیق پیمایشی مقطعی و طولی مثال بزنید
    ممنون میشم

    پاسخ
    • ۱۳۹۷-۰۲-۳۱ در۰۲:۱۶
      پیوند یکتا

      -تحقیق پیمایشی :
      برای بررسی توزیع ویژگی های یک جامعه آماری روش تحقیق پیمایشی به کار می رود. این روش برای پاسخ به سؤالاتی از قبیل ماهیت شرایط موجود چگونه است؟ چه رابطه ای بین رویدادها وجود دارد؟ و… ، به کار می رود. تحقیقات پیمایشی خود به سه دسته روش مقطعی، روش طولی و روش دلفی تقسیم می شود.
      الف. روش مقطعی:
      این روش به منظور گردآوری داده ها درباره ی یک یا چند صفت در یک مقطع زمانی ا طریق نمونه گیری از جامعه انجام می شود. برای مثال به منظور بررسی میزان علاقه دانش آموزان سال آخر راهنمایی به ادامه تحصیل در شاخه های مختلف آموزش متوسطه، می توان از روش تحقیق پیمایشی به شیوه مقطعی استفاده نمود.
      ب- روش طولی:
      در بررسی های پیمایشی طولی، داده ها در بازههای زمانی مختلف گردآوری می شوند. به این ترتیب تغییرات برحسب زمان بررسی شده و به رابطه ی بین متغیرهای از نظر تغییرات در طول زمان پی برده می شود. سه نوع بررسی طولی را می توان نام برد. بررسی روند فرآیندها، بررسی یک گروه ویژه (یک گروه سنی یا گروه هم دوره) و بررسی یک گروه منتخب. به عنوان مثال در«بررسی روند فرآیندها» میتوان بررسی سیر تحول ثبت نام دانشجویان دختر در آموزش عالی کشور را مورد نظر قرار داد. در مورد «بررسی یک گروه ویژه» می توان پیشرفت تحصیلی پذیرفته شدگان دانشکده ی علوم تربیتی در سال ۱۳۹۰ را مورد نظر قرار داد. برای بررسی «گروه منتخب» نیز این سؤال مورد نظر است که : چه تغییراتی در افراد خاص(گروه منتخب) به وجود آمده است و علت تغییرات چه بوده است؟ برای مثال بررسی عوامل مؤثر در پیشرفت تحصیلی دانشجویان سهمیه ای رشته های مهندسی ورودی۱۳۹۰ دانشگاه تهران را می توان نمونه ای از موضوعات این نوع تحقیق نامید.
      ج- روش دلفی:
      زمانی که بخواهیم درمورد اتفاق نظر یک جمع درباره موضوعی خاص به بررسی بپردازیم، از روش دلفی استفاده می کنیم. برای مثال به منظور بررسی نظر هیئت علمی دانشکده علوم تربیتی در مورد مشکلات این رشته در دانشگاه ها، می توان این روش را بکار برد. برای این منظور اولین قدم آن است که مجموعه ای از سؤالات در مورد مسائل تهیه کرد و آن را برای تمام اعضای هیئت علمی ارسال نمود و از آنان خواست که درجه اهمیت هریک را تعین نمایند. در مرحله دوم پرسشنامه ای براساس رتبه بندی بدست آمده تهیه می شود و از پاسخگویان درخواست می شود در صورتیکه نظراتشان با رتبه بندی بدست آمده مغایرت دارد، توجیه خود را ارائه نمایند. به این ترتیب می توان به یک توافق از نقطه نظری تشخیص مسائل یاد شده دست یافت.

      پاسخ
    • ۱۳۹۷-۰۲-۳۱ در۰۲:۱۶
      پیوند یکتا

      -تحقیق پیمایشی :
      برای بررسی توزیع ویژگی های یک جامعه آماری روش تحقیق پیمایشی به کار می رود. این روش برای پاسخ به سؤالاتی از قبیل ماهیت شرایط موجود چگونه است؟ چه رابطه ای بین رویدادها وجود دارد؟ و… ، به کار می رود. تحقیقات پیمایشی خود به سه دسته روش مقطعی، روش طولی و روش دلفی تقسیم می شود.
      الف. روش مقطعی:
      این روش به منظور گردآوری داده ها درباره ی یک یا چند صفت در یک مقطع زمانی ا طریق نمونه گیری از جامعه انجام می شود. برای مثال به منظور بررسی میزان علاقه دانش آموزان سال آخر راهنمایی به ادامه تحصیل در شاخه های مختلف آموزش متوسطه، می توان از روش تحقیق پیمایشی به شیوه مقطعی استفاده نمود.
      ب- روش طولی:
      در بررسی های پیمایشی طولی، داده ها در بازههای زمانی مختلف گردآوری می شوند. به این ترتیب تغییرات برحسب زمان بررسی شده و به رابطه ی بین متغیرهای از نظر تغییرات در طول زمان پی برده می شود. سه نوع بررسی طولی را می توان نام برد. بررسی روند فرآیندها، بررسی یک گروه ویژه (یک گروه سنی یا گروه هم دوره) و بررسی یک گروه منتخب. به عنوان مثال در«بررسی روند فرآیندها» میتوان بررسی سیر تحول ثبت نام دانشجویان دختر در آموزش عالی کشور را مورد نظر قرار داد. در مورد «بررسی یک گروه ویژه» می توان پیشرفت تحصیلی پذیرفته شدگان دانشکده ی علوم تربیتی در سال ۱۳۹۰ را مورد نظر قرار داد. برای بررسی «گروه منتخب» نیز این سؤال مورد نظر است که : چه تغییراتی در افراد خاص(گروه منتخب) به وجود آمده است و علت تغییرات چه بوده است؟ برای مثال بررسی عوامل مؤثر در پیشرفت تحصیلی دانشجویان سهمیه ای رشته های مهندسی ورودی۱۳۹۰ دانشگاه تهران را می توان نمونه ای از موضوعات این نوع تحقیق نامید.

      پاسخ
  • ۱۳۹۷-۰۳-۱۷ در۱۷:۲۰
    پیوند یکتا

    سلام .ممنون از مطالب خوبتون.لطفا به این سوال پاسخ بدید.ایا در تحقیقات توصیفی مثلا بررسی روش های تدریس جهت انتخاب بهترین روش برای تدریس در مقطع ابتدایی آیا متغیر باید تعیین شود؟متغیر فقط در تحقیقات همبستگی نیاز است؟

    پاسخ
  • ۱۳۹۷-۰۴-۰۵ در۰۱:۰۲
    پیوند یکتا

    با سلام
    کار پژوهشی من بررسی علل عدم ماندگاری پزشکان در مناطق محروم و عوامل موثر بران است
    ممنون میشم راهنمایی بفرمایید روش پژوهشم چی میشه؟با تشکر

    پاسخ
  • ۱۳۹۷-۰۵-۲۰ در۱۱:۳۸
    پیوند یکتا

    با عرض سلام و روز بخیر
    ممنون می شوم من را در راستای نوع رویکرد پژوهشم با عنوان “بررسی تاثیر برند بر تبلیغات شفاهی با نقش میانجی اعتماد برند” راهنمایی بفرمایید
    مرحسب روش توصیفی- تحلیلی به شیوه پیمایشی در نظر گرفتم
    آیا درست است؟
    آیا رویکرد آن مقطعی است یا طولی؟

    پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *