‏ تا اينجا هشت نوع مختلف از روش تحقيقات كاربردي كه هدفها و ويژگيهاي كم و بيش گوناگوني دارند مورد ‏بررسي قرار گرفتن. اما در اين بخش نوع خاصي از تحقيقات كاربردي كه تاكيد آن صرفاً فائق آمدن بر مسائل و ‏مشكلات « اينجا» و «اكنون» و « همين موقعيت‌ محلي» است، مطالعه خواهد شد. در اين دست از تحقيقات، محقق ‏بايد يافته‌هايش را از نظر استفاده عملي در موقعيت محلي و منطقه‌اي و نه از نظر استفاده در كاربردهاي كلي و ‏عمومي، ارزشيابي كند. اين نوع تفكر درباره تحقيق بويژه از سالهاي 1930 تا كنون توجه تعليم و تربيت را جلب ‏كرده و زمينه‌اي را عرضه داشته است، تا دست‌اندركاران، فعاليت‌هاي تحقيقي را با حرفه معلمي درهم بياميزند. اين ‏دست‌اندركاران بر اين عقيده‌اند كه اين امر به معلم كمك مي‌كند تا در زمينه‌هاي ارزنده‌اي از جمله عينيت‌گرايي ، ‏عادات تفكر علمي ‏ و توانايي همكاري و همفكري با ديگران، رشد يابد و مهارت لازم را كسب كند. بايد توجه داشت ‏كه تلفيق تحقيق با ساير حرفه‌ها در زمينه‌هاي ديگر علوم انساني نيز سبب اشاعه ويژگيهاي ياد شده در صاحبان آن ‏حرفه‌ها مي‌گردد. به عنوان مثال، هدف محقق در اين دست از تحقيقات در آموزش و پرورش، بهتر كردن كار و ‏كارآيي در مدرسه و كلاس درس و در موقعيت‌ محلي است. در واقع هدف از انجام اين دست از تحقيقات، بوجود ‏آوردن و ارائه مهارت‌ها يا ارائه روش‌هاي جديدي است كه به‌تواند ما را در حل مشكلاتي مستقيم يا غيرمستقيم با ‏كلاس درس يا هر موقعيت زنده و واقعي كه به مدرسه ارتباط دارد، كمك كند. در اين مورد، نمونه‌هائي به خلاصه ‏ذيل مي‌توان عنوان كرد:‏
‏ الف- ايجاد برنامه آموزشي حين خدمت براي مشاوران تا آنان را در هدايت و راهنمايي دانش‌آموزان ديرآموز ‏كمك كند.‏
‏ ب- آّزمايش روش جديدي از آموزش كه دانش‌آموزان را به رشته‌هاي حرفه‌اي و فني علاقه‌مند نمايد.‏
‏1- ويژگيهاي تحقيق عملي ( در آموزش و پرورش)‏
‏ الف- محقق با موقعيت‌هاي واقعي و با دنياي كار عملاً و مستقيماً سروكار دارد.‏
در اين صورت آزمودنيها، دانش‌آموزان كلاس، كاركنان و مربيان مدرسه يا افرادي خواهند بود كه معلم با آنان در ‏تماس دائم است. ‏
‏ ب- فراهم كردن چارچوبي منظم و عيني و انشاء روش جديدي است كه در حل مسائل و مشكلات آموزش و ‏پرورش، بر روش ذهني و بي‌نظم معمول قبلي ارجح مي‌باشد.‏
امتياز اين خصوصيت، تجربي شدن و علمي كردن روال تصميم‌گيريهاي آموزشي است كه بر اساس مشاهدات واقعي ‏و اطلاعات عيني از رفتار و موقعيت‌هاي ملموس اجتماعي استوار مي‌گردد، نه بر اساس اطلاعات ذهني يا عقايد و ‏نظرات منجمد حاصل از تجارب غير عملي گذشته يك فرد يا يك گروه. اين خصوصيت در واقع نويدي است بر ‏نوآوري و آفرينندگي در حرفه معلمي.‏
‏ ج- قابليت انعطاف و انطباق اين نوع تحقيق و امكان ايجاد تغيير در طول زمان تجربه در تحقيق و نيز فدا كردن ‏كنترل بخاطر تاثيرپذيري ‏ و حساسيت تجربه از ويژگيهاي ديگر اين تحقيق است. ‏
‏ د- مهمترين ضعف اين نوع تحقيق كم بودن قابليت تعميم آن است. به عبارت ديگر مهمترين ضعف اين نوع ‏تحقيق به علت ويژگيهايي چون « هدف موقعيتي و محلي» ، « ناچيز بودن كنترل متغيرهاي ناخواسته» و كم ‏بودن قابليت تعميم آن است. لذا هرچند كه يافته‌هاي اين نوع تحقيق در بعدهاي عملي و موقعيت‌هاي محلي بسيار ‏مفيد تلقي مي‌شود، خصوصيت تعميم و بسط دانش كلي و عمومي آن بسيار ناچيز است.‏
‏2- مراحل مختلف تنظيم تحقيق عملي ( در آموزش و پرورش)‏
‏ الف- پس از مطالعه مقدماتي ،موضوع تحقيق را تعيين و مساله را تعريف وتبيين نمائيد.‏
‏ ب- هدفهاي آن را بيان كنيد. به عنوان مثال، بايد در اين مرحله قادر باشيد به سئوالي مانند:‏
‏« آن چيست كه به بهبود يا احتمالاً با انشاء و ايجاد مهارت يا راه‌حلي جديد نياز دارد؟» پاسخ دهيد.‏
‏ ج- فرضيه‌هاي تحقيق را واضح و قابل آزمون را تبيين نمائيد
‏ د- ضرورت و يا اهميت تحقيق را بيان كنيد‏
‏ هـ- سابقه موضوع تحقيق را مطالعه كنيد. در اين مرحله بايد دريابيد كه: ‏
‏« آيا ديگران چنين مسائلي را داشته‌اند يا احتمالاً چگونه به هدفهاي مشابهي دست يافته‌اند؟»‏
‏ و- مراحل اجراي تحقيق و شرايط آن را تعيين و تنظيم كنيد. در اين مرحله بايد قادر باشيد به سئوالي مانند:‏
‏« چه فعاليت‌هايي است كه بايد انجام گيرد تا هدفهاي تحقيق تامين شود؟»‏
‏ ز- معيارهاي ارزشيابي، فنون اندازه‌گيري و ساير راههائي كه در به دست آوردن اطلاعات مورد نياز مفيدند تهيه يا ‏توليد كنيد. ( ابزار جمع‌آوري اطلاعات)‏
‏ ح- اطلاعات به دست آمده را با استفاده از آمار توصيفي و آمار استنباطي تجزيه و تحليل كنيد و نتايج را ارزشيابي ‏و تعبير و تفسير نمائيد.‏
‏ ط- پس از نتيجه‌گيري و مشخص‌كردن پيشنهادات اجرايي و تعيين محدوديت‌ها گزارش جامعي را از آنها ارائه ‏دهيد.‏

 

روش تحقيق علمي‏ ‏(در آموزش و پرورش)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *