دلایل تاخیر در اعلام متجاوز در پایان جنگ

مصاحبه امیر آزادبخت با ایسنا

دلایل تاخیر در اعلام متجاوز جنگ تحمیلی

وی افزود: علاوه بر این، پذیرش «قرارداد ۱۹۷۵» الجزایر که در زمان رژیم شاهنشاهی ایران بین دو کشور منعقدشده بود، تابلوی ننگینی برای صدام حسین در میان کشورهای عربی به شمار می‌رفت.

یکی از فرماندهان پیشکسوت ارتش جمهوری اسلامی گفت: یکی از دلایل تأخیر در متجاوز اعلام کردن رژیم بعث عراق در جنگ تحمیلی این بود که ابرقدرت‌های غرب و شرق که در سازمان ملل نقش پررنگی دارند، به‌واسطه صدام جنگ را علیه کشورمان آغاز کرده بودند و هیچ دلشان نمی‌خواست که ایران پیروز شود.

امیر سرتیپ دوم مروت آزاد بخت فرمانده «تیپ ۵۵ هوابرد» در دوران دفاع مقدس در گفت‌وگو با ایسنا، درباره دلایل معرفی عراق به‌عنوان مسئول و آغازگر جنگ تحمیلی از سوی سازمان ملل در سال ۱۳۷۰ گفت: برای بررسی و تحلیل این مسئله باید پیشینه آغاز جنگ تحمیلی و دلایل حمله کشور عراق به ایران را موردبررسی قرار بدهیم. هنگامی‌که مؤلفه‌های تهاجم نظامی عراق به کشورمان را مورد ارزیابی قرار می‌دهیم متوجه‌ می‌شویم که ابرقدرت‌های غرب و شرق ازجمله کشورهای آمریکا و شوروی پیشین برای پیشبرد اهداف خود عراق را مناسب‌ترین گزینه برای حمله به ایران می‌دانستند، چراکه در آن زمان به دلیل انقلابی که در کشور به وجود آمده بود ازنظر سیاسی و نظامی اوضاع مناسبی نداشت.

وی افزود: علاوه بر این، پذیرش «قرارداد ۱۹۷۵» الجزایر که در زمان رژیم شاهنشاهی ایران بین دو کشور منعقدشده بود، تابلوی ننگینی برای صدام حسین در میان کشورهای عربی به شمار می‌رفت. از همین رو عراق احساس کرد که می‌تواند با شرایطی که در ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی به وجود آمده است آبروی ازدست‌رفته خود را به دست بیاورد. از سوی دیگر شوروی سابق آرزو داشت که در آب‌های گرم خلیج‌فارس و اقیانوس هند حضورداشته باشد؛ به همین خاطر بین عراق و شوروی سابق قراردادی ۱۵ ساله بسته شد.

این فرمانده ارتشی با اشاره به اهداف این قرارداد ۱۵ ساله یادآور شد: شوروی برای حمایت از عراق دو هدف را پیگیری کرد. نخست اینکه خودش به افغانستان حمله کرد و دوم اینکه به نوسازی ۶۵ درصد از تجهیزات عراق پرداخت تا بتواند به این صورت در مقابل ایران از عراق حمایت کند. خوشبختانه عراق علیرغم اینکه از حمایت‌های اطلاعاتی آمریکا، تجهیزاتی شوروی و مالی اعراب مرتجع منطقه برخوردار بود در همان هفته نخست آغاز جنگ تحمیلی در مقابل ارتش ایران و رزمندگان مردمی شکست خورد و تصمیم گرفت که آتش‌بس حاکم شود. در آن موقع دو گروه از سران کشورهای عربی به ریاست «یاسر عرفات» و سران ۴۰ کشور از اعضای غیرمتعهدها خواستند میان ایران و عراق میانجی‌گری کنند که از سوی مقامات ایرانی پذیرفته نشد.

آزاد بخت با اشاره به اینکه عراق پیش از آغاز رسمی جنگ ۶۳۶ تجاوز زمینی به مرزهای ایران داشته است، توضیح داد: ۴۹۰ مورد از این تجاوزها از سوی وزارت خارجه ایران به شورای امنیت سازمان ملل گزارش داده شد اما هیچ ترتیب اثری به آن‌ها داده نشد تا اینکه عراق در روز ۱۵ و ۱۹ شهریورماه ۱۳۵۹ دونقطه حساس از خاک کشورمان یعنی «عین خوش» و «میمک» را به وسعت ۲۵ کیلومترمربع به اشغال خود درآورد و قرارداد الجزایر را در یک اجلاس خبری پاره کرد. بدون شک این‌ها نشانه‌هایی برای حمله عراق به ایران بود. از همین رو ما یک آگاهی کامل نسبت به حمله عراق به کشورمان را داشتیم و متناسب با توانمندی‌هایمان به مقابله نظامی با ماشین جنگی سرتاسر مسلح این کشور پرداختیم. همین موضوع موجب شد تا عراق از یاسر عرفات و سران کشورهای غیر متعهد بخواهد تا نقش میانجیگری بین دو کشو را داشته باشند.

وی ادامه داد: تا پس از اجرای موفق عملیات «‌بیت‌المقدس»، توازن جنگ به سود ایران بود، عراق بار دیگر درخواست آتش‌بس کرد اما موافقت نشد. در مفاد این آتش‌بس چند نکته باید موردتوجه قرار می‌گرفت. اول اینکه نیروهای عراقی باید خاک ایران را ترک کنند و غرامت جنگی به ایران را بپردازند. علاوه بر این صدام باید محاکمه شود چراکه تجاوزگر است اما ازآنجایی‌که منافع کشورهای شرقی و غربی هم‌سو با دولت صدام حسین بود این را نپذیرفتند و حمایت‌های خود را از عراق بیشتر کردند تا با تغییر توازن جنگ به سود عراق، این کشور به پیروزی دست یابد. بعدازآن نیز رفته‌رفته صحنه جنگ را تغییر دادند و جنگ وارد فاز جدیدی شد. به‌عنوان‌مثال هواپیمای مسافربری ما را منهدم کردند و حجاج را در مکه به شهادت رساندند. همین مسئله باعث شد که جنگ به‌صورت فرسایشی درآید و طولانی شود تا اینکه سال ۱۳۶۷ «قطعنامه ۵۹۸» پذیرفته شد.

این فرمانده دوران دفاع مقدس با اشاره به یکی از دلایل تأخیر پذیرش قطعنامه بیان کرد: یکی از دلایل اعلام عراق به‌عنوان متجاوز توسط سازمان ملل، به این دلیل بود که خود ابرقدرت‌های غرب و شرق که در سازمان ملل نقش و حضور پررنگی دارند به‌واسطه صدام جنگ را علیه کشورمان آغاز کرده بودند و هیچ دلشان نمی‌خواست که ایران پیروز شود. به تعبیر درست می‌توان گفت که ما با عراق جنگ نداشتیم بلکه با ۳۶ کشور که او را حمایت می‌کردند جنگ می‌کردیم. به‌عنوان‌مثال شوروی علاوه بر اینکه ازنظر تجهیزاتی ۶۵ درصد از تجهیزات نظامی عراق را تأمین می‌کرد ۷۰۰۰ مستشار نیز در داخل کشور عراق داشت. مصر نیز ۳۰۰۰ نیرو در اختیار عراق قرار داده بود و حتی فرانسه هم علاوه بر جنگنده، خلبان به عراق اجاره داده بود. شرکت‌های ایتالیایی هم‌کاره‌ای ساخت‌وساز را برای این کشور انجام می‌دادند.

امیر سرتیپ آزاد بخت تأکید کرد: اعلام عراق به‌عنوان مسئول و آغازگر جنگ از سوی سازمان ملل در سال ۱۳۷۰ نشان از حقانیت و مظلومیت ایران داشت و یکی از دلایلی که باعث شد ایران با تأخیر آتش‌بس را بپذیرد این بود که در صدور قطعنامه‌های آتش‌بس‌ قبلی، بندی مبنی بر اینکه عراق مسئول آغازگر جنگ است و باید متجاوز شناخته شود، وجود نداشت. بعد از پذیرش قطعنامه ۵۹۸ عراق از فروردین‌ماه سال ۱۳۶۷ به مدت چهار ماه با آقای «هاشمی رفسنجانی» درباره حمله به کویت نامه‌نگاری کرد. صدام می‌خواست که در این حمله ایران نیز با عراق متعهد باشد اما مسئولان کشور ما هیچ‌گاه به دنبال کشورگشایی نبودند برای همین با این خواسته صدام مخالفت کردند. اگر عراق در جنگ با کشور کویت می‌توانست پیروز شود بعدازآن به کشورهایی مثل قطر و عربستان حمله می‌کرد تا به‌عنوان یک ابرقدرت عرب ظاهر شود اما در صورت پیروزی صدام، شوروی می‌توانست به آب‌های خلیج‌فارس و اقیانوس هند دسترسی پیدا کند. این مسئله خوشایند آمریکایی‌ها نبود برای همین عراق را سرکوب کردند تا شوروی نتواند بر خلیج‌فارس حاکمیت داشته باشد. یادمان باشد حمایت‌های آمریکا از صدام، بیشتر جنبه اطلاعاتی داشت؛ اما این شوروی‌ بود که با تجهیز ماشین جنگی عراق حق بزرگی بر گردن این کشور داشت و بدون شک با پیروزی عراق، شوروی می‌توانست در خلیج‌فارس و اقیانوس هند حضور یابد.

این فرمانده ارتشی در پایان خاطرنشان کرد: در حقیقت ما در جنگ توانستیم انقلاب خود را به کشورهای دیگر صادر کنیم و ارتش نیز نشان داد که ارتشی مردمی است و وظیفه ما این است که از کشور دفاع کنیم. 

منبع: ایسنا